Overheid vreest nieuwe klimaatzaken in Nederland

De Nederlandse overheid bereidt zich voor op nieuwe klimaatzaken in Nederland. Interne documenten van het ministerie van Financiën tonen dat ambtenaren vrezen voor hoge kosten en juridische gevolgen als Nederland de klimaatdoelen voor 2030 niet haalt. Mogelijk zouden eventuele dwangsommen uit het klimaatfonds betaald kunnen worden, dat oorspronkelijk bedoeld is voor duurzame maatregelen.

“Dat is opmerkelijk,” zegt Daphné Dupont-Nivet van Wat houdt ons tegen?. “De overheid stelt in de rechtszaak van Greenpeace juist dat de klimaatdoelen niet juridisch afdwingbaar zijn. Dit staat haaks op de interne stukken.”

Reactie van de ministeries

De ministeries van Financiën en Klimaat en Groene Groei benadrukken dat er momenteel geen dwangsommen dreigen en dat er geen geld uit het klimaatfonds is gereserveerd. Ook zijn er geen aparte middelen beschikbaar voor noodmaatregelen. Toch tonen de documenten dat ambtenaren zich zorgen maken over mogelijke rechterlijke uitspraken.

Nederland dreigt klimaatdoel te missen

Volgens de Klimaatwet moet Nederland de uitstoot van broeikasgassen in 2030 met minstens 55 procent verlagen ten opzichte van 1990. Tot nu toe is de uitstoot met 36 procent gedaald. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) schat de kans dat Nederland het doel haalt op minder dan 5 procent.

Ondanks waarschuwingen van het PBL en de Raad van State leidt het huidige beleid nauwelijks tot extra emissiereductie. Het ministerie benadrukte eerder dat het om een ‘streefdoel’ gaat en niet om een juridisch bindende verplichting. Interne documenten laten echter zien dat ambtenaren vrezen dat rechterlijke uitspraken het kabinet kunnen dwingen tot dure noodmaatregelen.

Mogelijke dwangsommen uit het klimaatfonds

De onderzoeksjournalisten constateren dat dwangsommen eventueel uit het klimaatfonds betaald zouden kunnen worden. Dit fonds is bedoeld om structureel de uitstoot te verminderen. Critici noemen het gebruik van het fonds hiervoor zorgwekkend.

“Het is niet de bedoeling dat dwangsommen uit het klimaatfonds worden betaald,” zegt Dupont-Nivet. “Het geld is bedoeld om klimaatverandering tegen te gaan, niet om juridische problemen af te kopen.”

Een klimaatjurist noemt het volgens de onderzoekers een “omgekeerde wereld”: “Het klimaatfonds moet investeren in oplossingen. Nu dreigt het gebruikt te worden om nalatigheid te bekostigen.”

Natuur- en klimaatdoelen Nederland 2050 haalbaar, maar enorme uitdaging