NAVO verhoogt defensienorm naar 5% van het bbp per land

De NAVO-landen hebben tijdens een top in Den Haag een historisch besluit genomen: alle lidstaten spreken de intentie uit om hun defensie-uitgaven op termijn te verhogen naar 5 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Dit nieuwe streefpercentage bestaat uit twee delen: 3,5 procent moet gaan naar directe militaire investeringen zoals materieel en troepen, en 1,5 procent naar gerelateerde uitgaven, zoals cyberdefensie en infrastructuur. Het akkoord markeert een belangrijke verschuiving in het Europese defensiebeleid, mede onder druk van de Verenigde Staten.

Toegenomen dreiging dwingt tot actie

De aanleiding voor deze verhoging is de toenemende geopolitieke onrust, met name de aanhoudende oorlog in Oekraïne en de dreiging vanuit Rusland. NAVO-leiders onderstrepen dat de veiligheidssituatie in Europa verslechterd is en dat structureel hogere investeringen nodig zijn om het bondgenootschap weerbaarder te maken. In de slotverklaring van de top werd benadrukt dat Artikel 5 – waarin een aanval op één lidstaat als een aanval op allen wordt beschouwd – onaantastbaar blijft. De vorige norm, vastgesteld in 2014, lag op 2 procent van het bbp. Hoewel sommige landen die drempel inmiddels bereikt hebben, blijft een groot aantal achter. Het verhogen naar 5 procent betekent een aanzienlijke uitbreiding van defensie-uitgaven in de komende tien jaar.

Druk vanuit de Verenigde Staten en Trump

De Verenigde Staten, traditioneel de grootste geldschieter van het bondgenootschap, oefenden flinke druk uit om de Europese landen meer verantwoordelijkheid te laten nemen. Vooral voormalig president Donald Trump stelde herhaaldelijk dat Europa te weinig bijdraagt aan zijn eigen veiligheid. De verhoging van de norm is dan ook deels een concessie aan de Amerikaanse wens om meer evenwicht te brengen in de trans-Atlantische samenwerking. Volgens analisten moet dit besluit ook voorkomen dat de VS in de toekomst dreigen zich deels uit de NAVO terug te trekken, zoals Trump in het verleden suggereerde.

Twijfels en uitzonderingen: Spanje in verzet

Niet alle lidstaten stonden meteen te juichen bij de voorgestelde verhoging. Spanje verzette zich fel tegen het plan, uit vrees dat het zou leiden tot bezuinigingen op sociale voorzieningen. Uiteindelijk ging Spanje akkoord met een meer vrijblijvende formulering: landen "zeggen toe te streven naar" de norm, wat ruimte laat voor nationale afwegingen. Ook andere landen met beperkte defensiebudgetten kregen hiermee wat lucht. De afspraak is dan ook geen juridisch bindende verplichting, maar een politieke toezegging. De voortgang wordt in 2029 geëvalueerd.

Effect op Nederland

Voor Nederland betekent het halen van de 5-procentnorm een forse stijging van het defensiebudget. Momenteel besteedt Nederland net iets meer dan 2 procent van het bbp aan defensie. Om naar 5 procent te groeien tegen 2035, zou het defensiebudget jaarlijks met zo'n 23 miljard euro moeten toenemen. Defensieminister Ollongren noemt de stap “onvermijdelijk” gezien de internationale situatie, maar benadrukt dat het geleidelijk zal gebeuren. Tegelijkertijd groeit in Nederland ook de discussie over de balans tussen veiligheid, klimaat en sociale voorzieningen. Politieke partijen verschillen van mening over de vraag hoe die extra miljarden opgebracht moeten worden.

Evaluatiemoment en flexibiliteit

De NAVO-landen hebben afgesproken dat in 2029 een tussentijdse evaluatie plaatsvindt. Dan wordt beoordeeld of landen op koers liggen richting de nieuwe norm, en/of aanpassingen nodig zijn. Afhankelijk van de wereldwijde veiligheidssituatie – met name de ontwikkelingen in Rusland en het Midden-Oosten kan het tempo worden bijgesteld. Hoewel de nieuwe doelstelling ambitieus is, zien veel landen het als een noodzakelijke stap. De wereldorde verandert, zeggen de leiders, en dat vereist een stevigere en gezamenlijk gefinancierde defensie.

Positieve reacties uit Noord- en Oost-Europa

Landen als Polen, Estland en Finland reageren positief op het besluit. Zij voelen zich direct bedreigd door Rusland en investeren al fors in hun defensie. Ook Duitsland, dat onder bondskanselier Scholz recent een koerswijziging heeft ingezet, wil versneld naar de 3,5 procent harde defensiecomponent groeien. Denemarken kondigde aan zijn defensie-uitgaven al binnen enkele jaren naar 3 procent te verhogen. Het Verenigd Koninkrijk en Canada spraken hun steun uit, maar benadrukten het belang van flexibiliteit in de invulling.

Lees hier meer over Politiek

Bron : Denieuwspagina | De betrouwbare bron voor actueel nieuws