Gemeenten zetten in op suïcidepreventie: nieuwe wet verplicht actie vanaf 2025

Vanaf 1 januari 2025 zijn alle Nederlandse gemeenten verplicht beleid te voeren voor suïcidepreventie. De nieuwe Wet integrale suïcidepreventie moet het aantal zelfdodingen terugdringen en lokale overheden meer verantwoordelijkheid geven.

Volgens cijfers van het CBS maakten vorig jaar 1849 mensen in Nederland een einde aan hun leven gemiddeld vijf per dag. Op dit moment heeft slechts 14 procent van de gemeenten een concreet plan om zelfdodingen te voorkomen. Binnen twee jaar moet dat aantal zijn opgelopen tot 100 procent.

Geld en samenwerking voor suïcidepreventie

Volgens Stichting 113 Zelfmoordpreventie is er al een positief momentum zichtbaar. Steeds meer gemeenten sluiten zich aan bij het landelijke actieplan. “Dat helpt enorm,” zegt coördinator Sanne Leenen, “zeker nu er jaarlijks 10 miljoen euro beschikbaar komt om lokaal beleid te versterken.”

De focus ligt op samenwerking tussen zorginstanties, scholen en maatschappelijke organisaties. Bovendien krijgen gemeenten handvatten om risicogroepen beter te bereiken, zoals jongeren, LHBTQIA+’ers en agrariërs die steeds meer psychische druk ervaren.

Praten over mentale problemen

Volgens hoogleraar suïcidepreventie Renske Gilissen (Universiteit Leiden) begint effectieve preventie bij openheid. “We moeten leren praten over mentale problemen, vooral bij jongeren. Onderwijs speelt daarin een sleutelrol,” legt ze uit. Daarom krijgen ook schuldhulpverleners, politie en ambulancepersoneel training om signalen van suïcidale gedachten te herkennen.

Daarnaast is volgens Gilissen een actieve rol van huisartsen cruciaal. “Wanneer iemand zegt ‘ik voel me somber’, moet de arts doorvragen of diegene aan de dood denkt. Daar valt nog veel te winnen.”

Fysieke maatregelen en zorgnetwerken

Gemeenten nemen ook praktische maatregelen. Denk aan hekken langs het spoor, veiligheidsnetten bij bruggen en waarschuwingsborden met het nummer van 113. In de gemeente Rijssen-Holten daalde het aantal suïcides al dankzij camera’s en een hek langs het spoor.

Toch benadrukt Gilissen dat fysieke barrières niet genoeg zijn. “De meeste zelfdodingen gebeuren binnenshuis. Daarom moeten we naast die hekken ook zorgen voor een sterk zorgnetwerk. Als iemand in crisis raakt, moet hulp snel beschikbaar zijn.”

Nieuwe wet vergroot urgentie

Volgens Leenen van 113 zorgt de wet voor een duidelijke boost in urgentie. “Vroeger moesten we bewijzen dat suïcidepreventiebeleid werkt. Nu is de overheid actief betrokken, en dat verandert alles. Gemeenten voelen dat dit niet optioneel is, maar noodzakelijk.”

Door deze combinatie van zorg, samenwerking en bewustwording hopen beleidsmakers dat de suïcidepreventie door gemeenten daadwerkelijk levens gaat redden in de komende jaren.