Akkoord tussen Israël en Hamas, maar strijd laait nog op

Israël en Hamas hebben een akkoord bereikt over de eerste fase van een vredesplan dat moet leiden tot een staakt-het-vuren in de Gazastrook. Het Israëlische kabinet stemde donderdagavond laat in met de overeenkomst, die tot stand kwam onder bemiddeling van de Verenigde Staten, Egypte en Qatar. Het akkoord wordt internationaal geprezen als een belangrijke stap richting de-escalatie, al blijft de situatie in Gaza zeer gespannen.

Vrijlating van gijzelaars en gevangenen

Volgens bronnen binnen het Israëlische kabinet voorziet de eerste fase van het akkoord in de vrijlating van twintig Israëlische gijzelaars binnen 72 uur nadat de wapenstilstand officieel van kracht is. In ruil daarvoor zal Israël ongeveer 250 Palestijnse krijgsgevangenen en 1.700 andere gevangenen vrijlaten.

Israël trekt daarnaast een groot deel van zijn troepen terug uit de Gazastrook en staat toe dat dagelijks zo’n vierhonderd vrachtwagens met humanitaire hulp het gebied binnenrijden. Dat is de hoogste hoeveelheid sinds het uitbreken van het conflict. Een groot deel van de hulp blijft voorlopig nog vaststaan aan de grens, terwijl inspecties en veiligheidscontroles doorgaan.

Volgens de Israëlische krant The Times of Israel zal het leger zich rond 11.00 uur Nederlandse tijd vrijdag volledig hebben teruggetrokken tot de afgesproken posities. Vanaf dat moment heeft Hamas drie dagen de tijd om de gijzelaars over te dragen.

Een woordvoerder van Hamas bevestigde tegenover Al Jazeera dat de organisatie het akkoord “onder zware druk van internationale bemiddelaars” heeft aanvaard. “Het is geen overgave, maar een stap om het lijden van ons volk te verlichten,” aldus de woordvoerder.

Palestijnen keren terug naar Gaza-Stad

Terwijl Israëlische troepen zich terugtrekken, melden Al Jazeera en Reuters dat Palestijnse families voorzichtig terugkeren naar het noorden van de Gazastrook, waaronder Gaza-Stad. Daar voerde het Israëlische leger de afgelopen weken zware gevechten. Beelden tonen mensen die te voet of met karren richting hun huizen trekken, met kinderen op de arm en bezittingen in plastic zakken.

De lokale burgerbescherming in Gaza waarschuwt burgers dat de situatie nog onveilig kan zijn, omdat niet alle gebieden zijn gecontroleerd op achtergebleven munitie of ingestorte gebouwen. Toch keren veel inwoners terug uit wanhoop of de wens hun huizen en familieleden terug te vinden.

Een aantal Israëlische troepen is inmiddels teruggekeerd naar Israël, terwijl andere eenheden op strategische posities in Gaza blijven om toezicht te houden op de uitvoering van het vredesplan.

Aanvallen ondanks akkoord

Ondanks de goedkeuring van het vredesplan werden vrijdagochtend opnieuw beschietingen gemeld. Israëlische gevechtsvliegtuigen voerden volgens CNN “intensieve luchtaanvallen” uit op het centrum van Khan Younis, terwijl Al Jazeera melding maakte van artillerievuur bij Gaza-Stad.

De Israëlische krijgsmacht zegt in een verklaring dat “restanten van militante eenheden” nog steeds actief zijn in het gebied en dat de aanvallen “gericht waren op specifieke dreigingen”. Volgens Palestijnse bronnen kwamen bij de beschietingen meerdere mensen om het leven, al zijn de cijfers nog niet bevestigd.

De lokale burgerbescherming in Gaza riep bewoners op om uit de buurt van grensgebieden te blijven totdat de Israëlische troepen volledig zijn vertrokken. Israëlische functionarissen benadrukken dat de militaire acties “binnen afgesproken veiligheidszones” blijven en niet bedoeld zijn als schending van het akkoord.

VS sturen militairen voor toezicht

De Verenigde Staten hebben bevestigd dat zij 200 militairen zullen leveren aan een internationale Gaza Taskforce, die moet toezien op de naleving van het staakt-het-vuren. Volgens persbureaus AP en Reuters zullen de Amerikaanse troepen niet in Gaza zelf opereren, maar ondersteunende taken uitvoeren op het gebied van transport, planning en logistiek.

Ook Egypte, Qatar, Turkije en mogelijk de Verenigde Arabische Emiraten nemen deel aan de taskforce. De coördinatie vindt plaats vanuit Israëlisch grondgebied en richt zich op het veilig doorlaten van humanitaire hulp en het monitoren van de militaire terugtrekking.

Volgens Amerikaanse diplomatieke bronnen is het doel van de taskforce om het “vertrouwen tussen de partijen te vergroten” en te voorkomen dat kleine incidenten opnieuw escaleren tot grootschalige gevechten.

Internationale reacties en bezoek van Trump

De VN-secretaris-generaal António Guterres verwelkomde het akkoord en zei dat de Verenigde Naties “klaarstaan om hulp te bieden bij de uitvoering en humanitaire ondersteuning.” Hij benadrukte dat “echte vrede pas mogelijk is als burgers aan beide kanten in veiligheid kunnen leven.”

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan kondigde aan dat Turkije een actieve rol zal spelen bij het toezicht op het staakt-het-vuren en bij de wederopbouw van Gaza. Ook Egypte, dat een sleutelrol speelde in de onderhandelingen, noemde het akkoord “een noodzakelijke stap om een humanitaire catastrofe te voorkomen.”

In Israël reageerde premier Benjamin Netanyahu tevreden over de overeenkomst en bedankte hij de Amerikaanse bemiddelaars. “Deze deal brengt onze mensen naar huis en legt de basis voor duurzame rust in de regio,” zei Netanyahu in een toespraak, geflankeerd door de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner.

Volgens de Israëlische nieuwszender Channel 12 landt de Amerikaanse president Donald Trump maandagochtend om 9.00 uur lokale tijd in Israël. Hij zal direct naar de Knesset in Jeruzalem reizen om een toespraak te houden over de voortgang van het vredesproces. Trump wordt geprezen voor zijn bemiddelende rol, maar critici vrezen dat zijn betrokkenheid vooral politiek gemotiveerd is met het oog op de Amerikaanse verkiezingen.

Blijvende onzekerheid

Hoewel het akkoord internationaal wordt geprezen als een doorbraak, blijft de situatie in Gaza onzeker. Analisten waarschuwen dat eerdere staakt-het-vuren mislukten in de cruciale uitvoeringsfase, waarin troepenbewegingen en gevangenenruil moesten plaatsvinden.

Ondertussen melden hulporganisaties dat de humanitaire situatie in Gaza kritiek blijft. Voedsel, medicijnen en brandstof bereiken de bevolking slechts mondjesmaat. Volgens de VN hebben honderdduizenden Palestijnen nog steeds geen toegang tot schoon drinkwater of elektriciteit.

Of dit akkoord daadwerkelijk het begin van duurzame vrede betekent, hangt af van de bereidheid van beide partijen om zich aan de afspraken te houden. Voorlopig lijkt het contrast groot: diplomatieke doorbraken op papier, maar nog steeds rook boven Gaza in de realiteit.