Waarom plezier essentieel is in ons leven

Plezier lijkt vanzelfsprekend, maar dat is het volgens sociaalwetenschapper Linda Duits allerminst. In haar nieuwe boek Leuk! laat ze zien hoe plezier in onze samenleving wordt gereguleerd, gestigmatiseerd en zelfs weggewuifd. “We kijken vaak neer op plezier. Het wordt gezien als vulgair, makkelijk of plat. Maar juist nu hebben we plezier heel hard nodig.”

‘Ik was overweldigd door wat ik miste’

Het idee voor Leuk! ontstond tijdens een feest in coronatijd. Duits stond midden tussen dansende mannen op een gayfeest en voelde hoe sterk zij en iedereen om haar heen plezier hadden gemist.
“Plezier laadt je op, geeft energie en verbindt. Maar in coronatijd werd het weggezet als iets waar je wel even zonder kunt.”

Zelfs in de wetenschap, merkt ze, krijgt plezier weinig aandacht. Onderzoek naar seks en media gaat vaak over risico’s of schadelijke effecten, bijna nooit over plezier.

De zeven principes van plezier

Voor haar boek sprak Duits vier jaar lang met “plezierkundigen”: dirigenten, dj’s, sekswerkers en zelfs een pretparkconsultant. Op basis daarvan ontwikkelde ze zeven principes. Vijf daarvan licht ze toe:

1. Plezier is gevaarlijk

We koppelen plezier aan schuld, schaamte of luiheid. Een erfenis van calvinistische normen: plezier moet verdiend worden en mag niet te veel ruimte innemen.

2. Plezier is politiek

Overheden bepalen welke vormen van plezier zijn toegestaan via wetten, belastingen en regulering. Ook onderling disciplineren we elkaar, bijvoorbeeld via slutshaming of kritiek op “onfatsoenlijke” plezierculturen.

3. Je bent wat je leuk vindt

Onze smaak vormt onze identiteit. Daardoor verbinden we met gelijkgestemden, maar kijken we ook neer op andermans plezier van de Toppers tot de “havermelkelite”.

4. Plezier moet eindig zijn

Juist omdat plezier stopt, kan het leuk blijven. “Een liedje op repeat verliest op den duur zijn charme,” zegt Duits.

5. Samen plezier is sterker

Volgens Duits ontstaat echte verbinding wanneer mensen samen lachen, vieren of dansen. “Dat gevoel heeft een bijna magische kracht.”

Plezier als antwoord op een verdeelde samenleving

In een tijd vol crises, polarisatie en individualisering ziet Duits plezier als middel om elkaar weer te vinden. “Plezier brengt mensen samen. Dat hebben we nodig.”

Ze hoopt dat lezers hun eigen plezier bewuster gaan waarderen. “We onderschatten hoe essentieel het is voor ons welzijn en onze samenleving.”