Verslechtering mentale gezondheid zet door: vooral mentale problemen bij jongeren nemen toe

De mentale problemen bij jongeren gaan al jaren achteruit. Dat blijkt uit de nieuwste Monitor Mentale Gezondheid van het RIVM en het Trimbos Instituut. Niet alleen ervaren meer Nederlanders mentale klachten, ook het aantal mensen met een daadwerkelijke psychische aandoening groeit.

Volgens Marith Volp, directeur Volksgezondheid en Zorg bij het RIVM, is de situatie duidelijk zorgelijk: “De mentale gezondheid staat onder druk, en dat zien we al vóór de coronaperiode ontstaan.”

Jongeren het hardst geraakt

Hoewel de exacte oorzaak lastig aan te wijzen is, zien onderzoekers wel duidelijke verbanden met factoren zoals bestaanszekerheid en de woningnood. Vooral mentale problemen bij jongeren tot 25 jaar nemen sterk toe. Volp benadrukt dat dit een grote reden tot zorg is.

Ook andere recente onderzoeken laten zien dat jongeren het zwaar hebben, met name meisjes. Klachten zoals somberheid, stress en depressiviteit komen in deze leeftijdsgroep opvallend vaak voor.

Grote impact op zorg en maatschappij

De stijgende mentale klachten laten hun sporen na in de gezondheidszorg.

• Een kwart van alle Nederlanders boven de 16 zocht ooit hulp bij de huisarts voor mentale problemen.
• Eén op de twintig bezocht de gespecialiseerde GGZ.

Volp legt uit dat de ziektelast voor mentale aandoeningen hoger ligt dan voor welke andere ziekte dan ook. Daarnaast lopen de kosten op:

• Bijna €500 per inwoner per jaar aan zorgkosten;
• Ongeveer €5 miljard per jaar aan ziekteverzuim door mentale issues.

Het suïcidecijfer is de laatste jaren wel stabiel, aldus de onderzoekers.

Oproep aan de politiek: zet mentale gezondheid hoger op de agenda

Het RIVM roept de formerende partijen op tot stevig beleid rondom preventie en vroegsignalering. Volgens Volp moet mentale gezondheid niet alleen een taak van de zorg zijn, maar een verantwoordelijkheid van de hele samenleving. Langetermijnbeleid is hierbij essentieel.

Voorbeeld uit Enschede: jeugdhulp en school onder één dak

In Enschede wordt al geïnvesteerd in vroegsignalering. Op het Neon College, een middelbare school voor speciaal onderwijs, werkt een jeugdhulpverlener nauw samen met docenten. Volgens directeur Gideon Sterkenburg zorgt deze samenwerking ervoor dat signalen sneller worden herkend en leerlingen eerder de juiste ondersteuning krijgen.

Doordat jeugdhulpverleners letterlijk in de school aanwezig zijn, kan er direct geschakeld worden met ouders of andere zorgprofessionals. Dit maakt het proces laagdrempeliger en effectiever.

Niet alles medicaliseren

Sterkenburg waarschuwt wel dat niet elk probleem opgelost hoeft te worden via jeugdhulp. Soms gaat het om faalangst, motivatieproblemen of slechte slaap door telefoongebruik. Door problemen vanuit meerdere perspectieven te bekijken, kan vaak al veel worden opgelost zonder direct zorg in te schakelen. Ook jongerenwerkers spelen hierin een onmisbare rol.