Toename van vogelgriep Nederland ondanks ophokplicht

De vogelgriep Nederland blijft zich uitbreiden, ook nu er al meer dan een maand een landelijke ophokplicht geldt. Nieuwe besmettingen op pluimveebedrijven in Limburg en Overijssel laten zien dat het virus onder wilde vogels blijft circuleren. Volgens viroloog Thijs Kuiken van het Erasmus MC zouden de uitbraken zonder ophokplicht zelfs hoger liggen.

Waarom de ophokplicht geen volledige bescherming biedt

Kuiken benadrukt dat het virus moeilijk volledig buiten te houden is. Wilde vogels blijven de grootste besmettingsbron. Via ventilatoren kunnen veertjes of stof in stallen waaien, en regenwater met besmette vogelpoep kan door kleine lekkages binnendruppelen. Zodra het virus een stal bereikt, verspreidt het razendsnel door de grote aantallen dieren in compacte ruimtes.

Rol van menselijk handelen

Onderzoek van Wageningen Universiteit toont aan dat bioveiligheidsmaatregelen op pluimveebedrijven niet altijd consequent worden gevolgd. Laarzen worden bijvoorbeeld niet altijd goed gedesinfecteerd. Dit vergroot de kans dat het virus via medewerkers wordt binnengebracht.

Vaccinatie als toekomstige maatregel

Er lopen inmiddels vaccinatieproeven op een Nederlands leghennenbedrijf. De resultaten zijn positief, maar landelijke toepassing is nog niet toegestaan. Volgens het ministerie van Landbouw staat Europese regelgeving dat niet toe zonder een officieel vaccinatieprogramma. Daarom blijft vaccinatie voorlopig beperkt tot testlocaties.

Probleem van hoge pluimveedichtheid

Een structurele factor is de hoge concentratie pluimveebedrijven in Nederland. Met ruim 84 miljoen kippen en ander pluimvee heeft ons land vijf keer meer dieren per hectare landbouwgrond dan gemiddeld in Europa. Volgens Kuiken verhoogt deze dichtheid het risico op verspreiding. Eerdere aanbevelingen om bedrijven te spreiden of te verminderen zijn slechts beperkt opgevolgd.

Risico’s voor dieren en mensen

Vogelgriep vormt een ernstig gevaar voor pluimvee, water- en wilde vogels. Besmette dieren worden sloom, eten minder en krijgen ademhalingsproblemen. Ze sterven vaak aan het virus. Mensen die intensief werken met besmette vogels kunnen ook geïnfecteerd raken. Volgens het RIVM veroorzaken besmettingen doorgaans milde klachten zoals koorts, spierpijn en hoesten.

Verhoogd pandemisch risico

Een internationale commissie heeft het risico op een pandemie recent verhoogd van laag naar matig. Dat komt doordat het virus zich wereldwijd onder vele vogelsoorten verspreidt en inmiddels ook langdurig circuleert onder melkkoeien in de Verenigde Staten. Hierdoor blijft de situatie rond vogelgriep Nederland een punt van zorg voor experts.