Tekort schietende zorg voor verwarde personen vraagt om stevige aanpak

Tekort schietende zorg: Het Toezicht Sociaal Domein waarschuwt in een nieuw rapport dat de zorg voor verwarde personen ernstig tekortschietende zorg biedt. Daardoor ontstaan gevaarlijke situaties, terwijl oplossingen uitblijven. Volgens de inspecties zijn grote ingrepen vanuit de landelijke politiek noodzakelijk om de veiligheid en ondersteuning te verbeteren.

Onderzoek na meerdere ernstige incidenten

Het onderzoek volgde na diverse dodelijke gebeurtenissen, waaronder de dood van een 11-jarig meisje in Nieuwegein. Ook recente incidenten zoals de schietpartij in het Erasmus MC en steekpartijen in Den Dolder en Den Haag werden meegenomen. De inspecties spraken tientallen betrokken organisaties en analyseerden meerdere casussen.

Stijgende aantallen meldingen

De politie ziet al tien jaar een sterke toename van meldingen over verward gedrag. Het aantal verdubbelde bijna naar jaarlijks 150.000 meldingen. Deze brede groep mensen varieert van mensen met dementie die verdwalen tot personen met verslaving of complexe psychische problemen.

Zorg schiet op veel fronten tekort

Uit het onderzoek blijkt dat geen enkele betrokken organisatie tevreden is over de huidige aanpak. Belangrijke knelpunten:

Slechte samenwerking en informatie-uitwisseling

Organisaties wisselen noodzakelijke informatie onvoldoende uit. Ook contact met naasten of buurtbewoners ontbreekt vaak, terwijl zij vroegtijdig signalen opvangen.

Tekort aan passende woonplekken

Gemeenten vinden nauwelijks geschikte woonlocaties vanwege gebrek aan woningen en weerstand van omwonenden. Hierdoor belanden mensen op straat, wat de overlast vergroot.

Wetgeving die niet werkt in de praktijk

Hulpverleners kunnen vaak niet ingrijpen als iemand niet om hulp vraagt, zelfs wanneer een gevaarlijke situatie ontstaat. Daarnaast biedt de wet te weinig houvast voor het realiseren van voldoende woonplekken.

Ernstige gevolgen voor alle betrokkenen

De tekort schietende zorg raakt iedereen, benadrukken de inspecties.

• Mensen met verward gedrag raken verder geïsoleerd.
• Naasten voelen zich machteloos.
• Hulpverleners worden overvraagd.
• Buurtbewoners ervaren steeds meer overlast.

Bemoeizorg als belangrijke oplossing

De inspecties pleiten voor meer bemoeizorg: proactieve hulpverleners die langsgaan bij mensen die zelf geen hulp zoeken, maar dit wel nodig hebben. Vroegtijdige bemoeizorg voorkomt escalatie en zware incidenten.

Tien jaar geleden verviel de landelijke financiering van bemoeizorg. Organisaties zoals de Nederlandse GGZ, de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie en meerdere burgemeesters vroegen dit jaar al om structurele financiering.

Politieke actie noodzakelijk

Volgens de inspecties moet de landelijke overheid:

• De wetgeving vereenvoudigen en duidelijker maken.
• Een systeem creëren waarin signalen beter worden gebundeld.
• Structureel investeren in bemoeizorg.
• Zorgen voor voldoende passende woonplekken.

Volgend jaar onderzoeken de inspecties of er verbetering is. Dan gaan ze opnieuw in gesprek met het kabinet en betrokken organisaties om de toekomst van de zorg voor verwarde personen te bepalen.