Schooladvies meisjes structureel lager ingeschat, ondanks gelijke toetsresultaten

Uit nieuw onderzoek van DUO blijkt dat het schooladvies voor meisjes vaker lager uitvalt dan voor jongens, terwijl beide groepen gemiddeld even goed scoren op de eindtoets. Daardoor stromen meisjes vaker uit naar lagere niveaus in het voortgezet onderwijs. In het derde leerjaar hebben veel meisjes deze onderschatting zelf rechtgezet, terwijl jongens juist vaker lager uitkomen dan hun oorspronkelijke advies voorspelde.

Gelijke toetsscores, andere adviezen

Het onderzoek analyseerde drie vaste momenten in groep 8:

- het voorlopige schooladvies van de leraar,
- de uitslag van de eindtoets,
- het definitieve advies na de toets.

Hoewel meisjes en jongens vergelijkbare eindtoetsresultaten behalen, worden meisjes gemiddeld lager ingeschat door hun leraren. Opvallend is dat leraren hun voorlopige advies zelden aanpassen, ook niet wanneer de eindtoets aangeeft dat een leerling op een hoger niveau thuishoort. Terwijl de eindtoets leidend zou moeten zijn bij het definitieve advies.

Kloof tussen jongens en meisjes groeit

De achterstand voor meisjes neemt toe. In 2018 gingen jongens en meisjes nog even vaak naar havo of vwo. Zes jaar later is er structureel een verschil van 3 procent. Dat betekent dat jaarlijks ongeveer 2500 meisjes een lager advies kregen dan hun toetsresultaten rechtvaardigden.

Elke onderzochte lichting laat hetzelfde patroon zien:
- jongens krijgen vaker een vwo-advies,
- meisjes sluiten de eindtoets juist vaker af op vwo-niveau.

Toch herstellen veel meisjes dit in de eerste jaren van het voortgezet onderwijs. In het derde jaar zitten er meer meisjes dan jongens op havo en vwo. Jongens komen tegen die tijd juist vaker terecht in het praktijkonderwijs. De uiteindelijke schoolloopbaan is dus het tegenovergestelde van het oorspronkelijke advies.

Mogelijke oorzaken van lagere inschatting

Hoewel DUO geen definitieve oorzaak vaststelt, worden verschillende verklaringen genoemd. Mogelijk wordt de intelligentie van meisjes minder snel herkend door docenten en ouders. Daarnaast treden jongens vaker op de voorgrond in de klas, wat volgens onderzoekers invloed kan hebben op de beoordeling.

Ook kan de eerdere puberteit van meisjes een rol spelen, zegt socioloog Sara Geven. Scholen kijken niet alleen naar toetsresultaten, maar ook naar gedrag en sociaal functioneren. Puberteitsgedrag kan meisjes daardoor onbedoeld benadelen bij het advies.

Nieuwe regelgeving laat nog geen verbetering zien

Scholen zijn sinds 2023/2024 verplicht om het voorlopige advies te heroverwegen wanneer de eindtoets hoger uitvalt. Hoewel de maatregel bedoeld is om ongelijkheid te verkleinen, lijkt deze volgens DUO nauwelijks effect te hebben. In de eerste cijfers is geen duidelijke trend te zien dat meisjes sneller een hoger definitief advies krijgen.