Scholen gaan eigen schoolboeken maken: goedkoper, duurzamer en meer invloed op inhoud

Scholen in Nederland nemen het heft in eigen hand: zij gaan voortaan zelf schoolboeken ontwikkelen via een nieuwe coöperatieve uitgever, Neon. Met deze samenwerking willen de scholen de kosten verlagen, de kwaliteit verbeteren en de productie van lesmateriaal duurzamer maken.

Nieuwe coöperatie Neon groeit snel

De coöperatie Neon verwacht dat eind december vijftig scholengemeenschappen zich hebben aangesloten. Samen vertegenwoordigen zij ongeveer een half miljoen leerlingen, wat neerkomt op een vijfde van alle basisschool- en middelbare scholieren in Nederland.

Op dit moment doen al twaalf scholengemeenschappen mee, goed voor zo’n 70.000 leerlingen. Elke school betaalt een bijdrage van 10 euro per leerling voor de ontwikkeling van het lesmateriaal.

Meer grip op de inhoud

De initiatiefnemer is Marten Blankesteijn, voormalig medewerker bij uitgever DPG Media en oud-directeur bij Noordhoff. Hij zag hoe lastig het was om binnen grote uitgeverijen veranderingen door te voeren. “Toen dacht ik: waarom niet samen met scholen zelf de boeken ontwikkelen?”

Volgens Annet Kil van de Gooise Scholen Federatie, die zich bij Neon aansloot, is dit “een doorbraak”. Ze noemt de aanpak goedkoper, duurzamer en beter voor de onderwijskwaliteit. Ook Niek Bootsma van scholengemeenschap Quadraam is enthousiast: “Deze formule kan echt gaan vliegen en het onderwijs veranderen.”

Goedkoper alternatief voor uitgevers

De afgelopen jaren was er veel kritiek op de grote schoolboekenuitgevers, die samen driekwart van de markt in handen hebben. Scholen klaagden over de hoge prijzen en beperkte invloed op de inhoud. Bovendien verdwijnen jaarlijks miljoenen werkboeken in de prullenbak.

Neon wil dit anders doen. De boeken worden digitaal ontwikkeld en zijn eenvoudig aan te passen. Leraren kunnen eigen materiaal toevoegen of hoofdstukken herschikken. Scholen kiezen zelf of ze de boeken laten drukken, met een duurzame kaft.

De kosten dalen fors: van ongeveer 340 euro naar 20 à 30 euro per leerling per jaar, zegt Blankesteijn. De coöperatie werkt zonder winstoogmerk.

Brancheorganisatie MEVW betwijfelt of dat haalbaar is. Voorzitter Jorien Castelein zegt: “Het zou geweldig zijn als het lukt, maar ik zie niet hoe je voor dat bedrag lesmateriaal van hoge kwaliteit actueel kunt houden.”

Leraren enthousiast

Docent Duits Vera Stijnman van het Goois Lyceum kijkt uit naar de komst van Neon. “De huidige methodes sluiten vaak niet goed aan. We moeten nu allerlei kopietjes maken om de lessen passend te krijgen. Met Neon kan ik straks zelf materiaal invoegen en de volgorde bepalen.”

Bestuurder Kil noemt het initiatief “een manier om leraren hun professionele ruimte terug te geven”. Ze benadrukt dat docenten zelf mogen kiezen of ze met Neon willen werken: “Als je het oplegt, gaat het mis. Het moet van de leraren zelf komen.”

Eerste boeken binnen twee jaar

Neon begint met lesmethodes voor Nederlands en wiskunde. Vacatures voor auteurs staan inmiddels open. De eerste boeken worden naar verwachting over twee jaar uitgebracht.

De PO-Raad en VO-Raad noemen het initiatief veelbelovend. Volgens de VO-Raad is dit “een manier om de regie weer bij scholen te leggen en de kosten te verlagen”. Ook staatssecretaris Koen Becking (Onderwijs) volgt het project met belangstelling: “Als dit zorgt voor meer keuze, kwaliteit en betaalbaarheid, is dat een positieve ontwikkeling.”