OVV: Nederland niet voorbereid op extreme regen, nu en in de toekomst niet

Nederland niet voorbereid op extreme regen die conclusie trekt de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) in een nieuw rapport. Door klimaatverandering nemen hevige regenbuien toe, maar maatregelen om de veiligheidsrisico’s te beperken blijven achter. Volgens de OVV vormt dit nu al een probleem en dreigt de situatie in de toekomst verder te verslechteren.

De raad stelt dat Nederland zowel op huidige als toekomstige risico’s onvoldoende is voorbereid. De gevaren van extreme regen worden structureel onderschat, waardoor het onderwerp onvoldoende bestuurlijke en politieke prioriteit krijgt. Overheden, bedrijven en burgers zijn zich volgens de OVV nog te weinig bewust van de mogelijke gevolgen.

Gebrek aan regie en concrete doelen

De OVV signaleert dat maatregelen tegen wateroverlast vaak kleinschalig en versnipperd zijn. Centrale regie vanuit de Rijksoverheid ontbreekt grotendeels en veel afspraken blijven vrijblijvend. Concrete doelstellingen en afdwingbare regels zijn er nauwelijks.

Ook ontbreekt wetgeving die het KNMI in staat stelt om tijdig lokale waarschuwingen voor extreme regen af te geven. Hierdoor worden risico’s niet altijd vroeg genoeg herkend, terwijl snelle actie cruciaal kan zijn om schade en gevaar te beperken.

Klimaatverandering vergroot de risico’s

Dat Nederland niet voorbereid op extreme regen is, speelt al langer. Door verstedelijking is er steeds minder ruimte om regenwater af te voeren, terwijl klimaatverandering zorgt voor intensere en frequentere buien. Volgens de OVV kunnen deze buien vitale infrastructuur ontwrichten en leiden tot onveilige situaties, vooral in kwetsbare gebieden.

“Het probleem is er nu al,” zegt plaatsvervangend OVV-voorzitter Erica Bakkum. “Het komt steeds vaker voor. We kunnen het niet volledig voorkomen, maar we moeten veel sneller handelen om de risico’s beheersbaar te houden.”

Ziekenhuis en stroomvoorziening kwetsbaar

De OVV analyseerde meerdere incidenten. Zo liep op 21 juli 2024 de spoedeisende hulp van het Slingeland Ziekenhuis in Doetinchem onder water, waardoor de afdeling ruim zeven uur moest sluiten. Toiletten overstroomden en ruimtes moesten worden ontsmet voordat patiënten weer geholpen konden worden.

Hoewel de impact beperkt bleef, wijst de OVV op de mogelijke gevolgen als een ziekenhuis tijdens een noodsituatie onbereikbaar wordt. De risico’s waren extra groot door gelijktijdige evenementen en andere stormschade in de regio.

Ook onderzocht de raad een stroomstoring bij Nijverdal eind 2023. Door extreme regen viel bij meer dan 11.000 aansluitingen de elektriciteit uit. De netbeheerder bleek de risico’s van klimaatverandering op die locatie laag te hebben ingeschat.

Kwetsbare wijken lopen groot gevaar

Een ander ernstig voorbeeld is Enschede, waar zware regenbuien hele wijken onder water zetten. In de laaggelegen buurten Pathmos en Stadsveld liepen tientallen woningen onder en kregen bewoners te maken met langdurige schade en gezondheidsklachten. Uiteindelijk moesten 57 huishoudens elders worden ondergebracht, zonder uitzicht op snelle terugkeer.

De OVV concludeert dat Nederland 47 vergelijkbare kwetsbare wijken telt. Deze gebieden combineren een lage ligging met kwetsbare woningen en bewoners in een kwetsbare positie. Ook hier kan extreme regen leiden tot grote maatschappelijke gevolgen.

Oproep tot structurele aanpak

Om te voorkomen dat Nederland niet voorbereid op extreme regen blijft, pleit de OVV voor een gerichte aanpak. Voor kwetsbare wijken moeten maatregelen komen zoals grotere rioolcapaciteit, extra wateropvang en betere bescherming van stroomvoorzieningen en ziekenhuizen.

Daarnaast adviseert de raad het kabinet om klimaatbestendige eisen te stellen aan nieuwbouw en cruciale infrastructuur. Ook moet het eenvoudiger worden om vroegtijdige weerwaarschuwingen af te geven en informatie over waterstanden en klimaatrisico’s breder te delen.