Kwart van de Nederlanders heeft problemen met mentale gezondheid

Steeds meer mensen hebben mentale problemen. Vier op de tien Nederlanders ervaren angst of somberheid. Daarnaast heeft één op de vier volwassenen een psychische aandoening. Vooral jongeren en vrouwen krijgen vaker met mentale klachten te maken.

Monitor mentale gezondheid

Uit de Monitor mentale gezondheid blijkt dat het aantal mensen met angst of somberheid sinds 2014 blijft stijgen. Het aantal volwassenen met een psychische aandoening nam toe van ruim 17 procent in 2007-2009 tot ruim 26 procent in 2019-2022. Vooral adolescenten, jongvolwassenen en vrouwen vallen op in deze stijging.

Bij huisartsen gaat één op de vier consulten vanaf zestien jaar over psychische klachten. Een op de tien jongeren tot 23 jaar krijgt jeugdhulp. Ook is één op de twintig volwassenen in behandeling bij de specialistische ggz voor complexere psychische problemen.

Volgens het RIVM en het Trimbos-instituut staat de mentale gezondheid in Nederland onder druk. Ze spreken van duidelijke zorgen.

Oorzaken van mentale problemen

Mentale gezondheid wordt bepaald door verschillende factoren. Individuele kenmerken spelen een rol, zoals hoe gezond iemand zich voelt en of iemand steun krijgt van familie, vrienden of school. Leefstijl is ook belangrijk. Denk aan intensief socialmediagebruik, roken of te weinig bewegen.

Gevolgen van mentale problemen

Mentale problemen hebben grote impact. Ze raken niet alleen de persoon zelf, maar ook het gezin en de samenleving. De zorgkosten voor psychische stoornissen bedragen bijna 500 euro per inwoner per jaar. Op de werkvloer is het effect ook groot. Ruim 40 procent van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen komt door psychische aandoeningen. Verzuimkosten door psychische belasting lopen op tot miljarden per jaar.

Ook de toegankelijkheid van de ggz neemt af. Het aantal wachtplekken steeg van ruim 87.000 in 2022 naar bijna 109.000 in 2024. Mensen zouden maximaal veertien weken hoeven te wachten, maar in de praktijk loopt dat vaak verder op. Lange wachttijden kunnen klachten verergeren.

Tevredenheid over het leven blijft bestaan

Opvallend is dat 85 procent van de Nederlanders aangeeft tevreden te zijn met hun leven. Dit kan samengaan met psychische klachten. Iemand met een depressie kan bijvoorbeeld toch betekenis, verbondenheid en voldoening ervaren in relaties of activiteiten.

Hoe kan het beter?

Het RIVM en het Trimbos-instituut vinden dat een volgend kabinet breed moet investeren in mentale gezondheid. Volgens hen is mentale gezondheid geen individueel probleem, maar een maatschappelijk vraagstuk. Het vraagt om inzet buiten de zorg, met aandacht voor financiële stabiliteit, betaalbare woningen en een gezonde leefomgeving. Er is geen simpele oplossing. Verbetering vraagt samenhang op alle niveaus van preventie en zorg.