KNMI waarschuwt voor extreme weerscenario’s die Nederland kunnen raken

Het KNMI presenteert in een nieuw rapport een reeks extreme weerscenario’s die Nederland in de toekomst kunnen treffen. Deze scenario’s variëren van langdurige kou en extreme hitte tot tropische stormen die richting Nederland afbuigen. Hoewel deze situaties nog nooit in werkelijkheid zijn voorgekomen, laten ze wel zien wat binnen het huidige klimaat mogelijk is.

Volgens KNMI-hoofddirecteur Maarten van Aalst is het doel van het rapport om organisaties beter voor te bereiden op potentiële crisissituaties. De risico’s zelf zijn niet nieuw, maar het rapport onderzoekt de uiterste grenzen van wat klimatologisch denkbaar is in Nederland. Daarbij werkte het KNMI samen met onder meer Rijkswaterstaat, Gasunie en netbeheerder Tennet.

De onderzochte scenario’s

Het rapport Een extreem rapport van het KNMI beschrijft onder meer:

• Zeer zware hittegolf
• Dunkelflaute (duisterluwte): wekenlang grauw en windstil weer
• Verspreiding van het Westnijlvirus
• Extreem lage waterstanden in de Rijn
• Grootschalige natuurbrand
• Wekenlange koudegolf
• Ongekend zware regenval
• Tropische storm die Nederland bereikt
• Zware orkaan die Bonaire, Saba of Sint-Eustatius treft

Voor elk scenario gebruikten onderzoekers recente extremen als uitgangspunt. Ze voerden daarna variaties in het weermodel door en lieten computers berekenen wat óók had kunnen gebeuren. Alle uitkomsten zijn volgens het KNMI even waarschijnlijk binnen het huidige klimaat.

Voorbeelden uit het rapport

Hittegolf zoals in 2018, maar veel zwaarder

De hittegolf van juli 2018 eindigde door de komst van koelere lucht. Volgens de simulaties had die verkoeling Nederland echter volledig kunnen missen. In dat geval zou de hittegolf nog vijf extra dagen hebben geduurd en veel intensiever zijn geweest.

Tropische storm die Nederland bereikt

Een ander scenario richt zich op de tropische storm Kirk, die in 2024 over Spanje en Frankrijk trok. De modellen laten zien dat de storm ook de Noordzee had kunnen bereiken. In dat geval zou hij boven zee zijn aangezwollen en vervolgens urenlang met windsnelheden tot 180 km/u over Nederland hebben geraasd. Dit had volgens berekeningen van de Vrije Universiteit kunnen leiden tot 2,7 miljard euro schade aan gebouwen.

Doel: betere voorbereiding

Het KNMI wil dat overheden, waterschappen en veiligheidsregio’s nu al nadenken over hoe zij met dit soort extreme weerscenario’s moeten omgaan. Van Aalst benadrukt dat het cruciaal is om vooraf te bepalen bij welke kans op extreem weer organisaties willen worden gewaarschuwd, en hoeveel tijd zij nodig hebben om te handelen.

Hoewel sommige scenario’s kunnen afschrikken, is het rapport niet bedoeld om het publiek angst aan te jagen. Wel wil het KNMI duidelijk maken dat de risico’s door klimaatverandering toenemen en dat hittegolven, zware regenval en andere extremen steeds vaker voorkomen.

Impact van klimaat en energietransitie

De opwarming van de aarde vergroot de kans op hittegolven en andere extreme situaties. Tegelijkertijd maakt de energietransitie Nederland gevoeliger voor perioden met weinig wind en zon, omdat de elektriciteitsproductie dan tijdelijk terugvalt. Waar dit vroeger nauwelijks problemen gaf, kan het in de toekomst energievoorziening onder druk zetten.