Draagbare kunstnier moet nierpatiënten weer vrijheid geven

Een draagbare kunstnier kan binnen enkele jaren het leven van duizenden nierpatiënten ingrijpend veranderen. De Nierstichting werkt aan de eerste mobiele dialysemachine waarmee patiënten niet langer meerdere keren per week aan huis of ziekenhuis gebonden zijn. Het doel: meer bewegingsvrijheid en een betere kwaliteit van leven.

Duizenden patiënten vast aan ziekenhuisdialyse

In Nederland zijn ongeveer 5.000 mensen afhankelijk van hemodialyse om te overleven. Zij moeten doorgaans drie keer per week naar het ziekenhuis voor een urenlange behandeling waarbij hun bloed wordt gezuiverd door een kunstnier. Deze grote dialysemachines zijn niet verplaatsbaar, waardoor patiënten nauwelijks vrijheid hebben.

Vakantie, werk of familiebezoek in het buitenland is vaak alleen mogelijk als vooraf dialyseplekken worden geregeld in andere ziekenhuizen. Met een draagbare kunstnier zou dat probleem grotendeels verdwijnen.

Kunstnier in een rolkoffer

Het UMC Utrecht is gestart met klinische studies naar een nieuwe kunstnier, de zogeheten Neokidney. Deze draagbare kunstnier past in een rolkoffer en kan vrijwel overal worden gebruikt. Langdurig reizen of thuis dialyseren wordt daarmee een realistisch alternatief voor ziekenhuisbehandelingen.

Volgens Nierstichting-directeur Tom Oostrom betekent dit een enorme stap vooruit. “Patiënten krijgen straks hun vrijheid terug. Ze kunnen hun leven weer zelf indelen in plaats van alles af te stemmen op dialyseafspraken.”

Innovatie gestart door Nierstichting zelf

De ontwikkeling van de draagbare kunstnier komt niet uit de commerciële industrie, maar werd ruim twaalf jaar geleden geïnitieerd door de Nierstichting zelf. Grote fabrikanten zagen lange tijd weinig noodzaak om kleinere dialyseapparaten te ontwikkelen.

Daarmee volgt de organisatie het voorbeeld van Willem Kolff, de Nederlandse arts die in 1945 de eerste kunstnier ontwikkelde. Kolff probeerde later ook een draagbare variant te maken, maar liep toen nog tegen technische beperkingen aan.

Internationale samenwerking en positieve tests

Samen met TNO en internationale partners uit Singapore en Zwitserland werd het bedrijf Nextkidney opgericht. In Frankrijk zijn inmiddels eerste tests uitgevoerd bij patiënten, in samenwerking met het UMC Utrecht. De resultaten waren positief.

Dankzij financiële steun van zorgverzekeraars CZ, Menzis en Zilveren Kruis wordt de draagbare kunstnier nu verder getest in grootschalige Europese studies. Ongeveer vijftig patiënten doen mee in Nederland, België en Frankrijk.

Duizend behandelingen onderzocht

Volgens hoofdonderzoeker Karin Gerritsen van het UMC Utrecht worden straks meer dan duizend dialysebehandelingen geëvalueerd. Daarbij wordt gekeken naar onder meer bloedzuivering, vochtbalans, bijwerkingen en effecten op hartslag en bloeddruk.

De nieuwe fase richt zich vooral op zelfstandig gebruik thuis, een belangrijke stap richting markttoelating.

Vergoeding via zorgverzekering verwacht

Als de resultaten positief blijven, verwacht men dat de draagbare kunstnier rond 2027 of 2028 beschikbaar komt voor patiënten. In Nederland zal het apparaat naar verwachting volledig worden vergoed via de zorgverzekering.

Naast meer vrijheid voor patiënten kan de innovatie ook zorgkosten verlagen, doordat minder medisch personeel nodig is. Bovendien biedt de technologie perspectief voor inzet in rampgebieden waar reguliere dialyse niet beschikbaar is.