Decembertemperaturen door klimaatverandering steeds hoger

Nederland ervaart steeds vaker warme dagen in december. Afgelopen zondag werd het in De Bilt 14,1 graden, een record voor die datum. Ook op 8 en 9 december braken de temperaturen oude records met 13 tot 14 graden. Gemiddeld ligt de maximumtemperatuur in december rond 7 graden. Deze uitzonderlijke warmte valt op en weerspiegelt een duidelijke trend.

Dagrecords nemen toe

Meteorologen zijn voorzichtig met het trekken van conclusies over dagrecords, omdat het KNMI nog maar 125 jaar meet. Toch is duidelijk dat hoge decembertemperaturen vaker voorkomen. De eerste keer dat het in december 14 graden werd, was in 1953. Sindsdien gebeurde dat 18 keer, waarvan 12 keer sinds 2000. Ook temperaturen van 13 graden of warmer komen steeds vaker voor. Tussen 1901 en 1950 waren er slechts 7 van zulke dagen. Sinds 1950 is dat aantal al gestegen naar 70.

Invloed van zachte luchtstromen

Een van de directe oorzaken van deze zachte decemberdagen is de aanvoer van warme lucht uit Zuid-Europa. De windrichting en druksystemen spelen een grote rol bij het transport van deze zachte lucht. Echter, klimaatverandering versterkt deze trend en maakt warme decemberdagen structureler.

Klimaatverandering als belangrijkste oorzaak

Door klimaatverandering warmt Nederland gemiddeld ruim twee graden op ten opzichte van honderd jaar geleden. In 1920 lag de gemiddelde decembertemperatuur rond 2,9 graden, terwijl deze nu op 4,9 graden ligt. Het gebruik van fossiele brandstoffen zoals steenkool, olie en gas is de belangrijkste oorzaak van deze opwarming.

Impact op winters in Nederland

De kans op vorst, kou en sneeuw in december neemt daardoor sterk af. Zachte decemberdagen zoals de recente 14 graden zijn vergelijkbaar met extreme zomerhitte van 35 graden. Voor mensen, landbouw en ecosystemen heeft dit effecten. Landbouwers moeten zich aanpassen aan langere groeiseizoenen, terwijl de natuur zich moet aanpassen aan veranderende seizoenspatronen.

Trends voor de toekomst

Als de uitstoot van CO₂ en andere broeikasgassen niet afneemt, zullen decembertemperaturen in Nederland naar verwachting nog verder stijgen. De kans op koude, strenge winters wordt kleiner, terwijl zachte, bijna lenteachtige dagen vaker voorkomen. Deze trend zet zich door en zal gevolgen hebben voor energieverbruik, stadsplanning en recreatie in de wintermaanden.

Cijfers

• Eerste 14 graden in december: 1953
• Aantal dagen 14 graden of warmer sinds 2000: 12
• Aantal dagen 13 graden of warmer sinds 1950: 70
• Gemiddelde decembertemperatuur een eeuw geleden: 2,9 graden
• Gemiddelde decembertemperatuur nu: 4,9 graden